3.1. Zdarzenia prawne
Istotą normy prawnej jest ustanowienie reguły zachowania, które jest zakazane, nakazane lub dopuszczające. Istnieje więc pula zachowań lub stanów rzeczy, które uruchamiają reakcję prawną. Działania spoza tej puli są prawnie obojętne tzn. nie wywołują żadnych skutków prawnych. Jeśli człowiek podrzuca i łapie kamień nie zagrażając nikomu i nie powodując żadnej szkody, działanie to nie podlega pod żadną normę. Jeśli jednak wybije tym kamieniem szybę lub jeśli takie podrzucanie związane jest z uzasadnioną obawą dokonania szkody, działania takie wiązać się będzie z określoną normą. Ta lekcja poświęcona jest działaniom oraz stanom związanym z normami prawnymi.
Zdarzenie prawne to fakt lub zdarzenie, z którym norma prawna łączy powstanie, zmianę albo ustanie stosunku prawnego
Ogromna liczba istniejących norm prawnych powoduje, że również liczba zdarzeń i faktów będących zdarzeniami prawnymi jest ogromna i bardzo zróżnicowana. Poniżej przedstawione zostały poszczególne kategorie zdarzeń prawnych.
Zdarzeniem może być zarówno działanie jak i zaniechanie działania. Spójrz do lekcji dotyczącej prawa karnego by zrozumieć złożoność tego zagadnienia.
3.2. Stosunki cywilnoprawne
Zaistnienie zdarzania prawnego, ex definitione, wywołują powstanie, zmianę lub ustanie stosunku prawnego. Najprościej mówiąc, pomiędzy co najmniej dwoma podmiotami pojawia się, zmienia lub ustaje relacja polegająca na tym, że na jednym z tych podmiotów ciąży jakiś obowiązek a drugiemu podmiotowi przysługuje jakieś uprawnienie. Treść tych obowiązków i uprawnień zależy od rodzaju zaistniałego zdarzenia.
Ćwiczenia:
- Sprawdź czy porzucenie starego telewizora w lesie publicznym jest zdarzeniem prawnym. Uzasadnij swoją odpowiedź.
- Marta Nowak sprzedała za 350 zł. swój rower Oli Kaczmarek. Opisz elementy wynikającego z tego zdarzenia stosunku prawnego.
- Podaj przykład sytuacji, którą można by zaklasyfikować jako zdarzenie:
- prawne: świadome, równorzędne, z wyrażeniem woli,
- prawne: niezależne od woli człowieka,
- zależne od woli człowieka, niebędące zdarzeniem prawnym.
Pytania kontrolne:
- Co to jest zdarzenie prawne?
- Jakie wyróżnia się rodzaje zdarzeń prawnych?
- Z czego składa się stosunek prawny?